دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز جمعه (۶ فوریه) با امضای یک فرمان اجرایی جدید، دستور اعمال تعرفه سنگین با نرخ پایه ۲۵ درصد، بر تمامی کشورهایی که با ایران مراوده تجاری دارند را صادر کرد. این فرمان که از ساعت ۱۲:۰۱ بامداد شنبه به وقت واشنگتن اجرایی شده، به وزارت بازرگانی و خزانهداری آمریکا اختیار تام داده تا هر کشوری را که بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم از ایران کالا وارد میکند، هدف جریمه گمرکی قرار دهند.
به گزارش وبسایت خبری «اطاق تجارت»، فضای تنشآلود میان تهران و واشنگتن وارد فاز جدیدی از جنگ اقتصادی شده است. در حالی که مذاکرات هستهای در مسقط (عمان) بدون نتیجه ملموسی پایان یافت، کاخ سفید تهدید ماه گذشته ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» را به یک سند قانونی لازمالاجرا تبدیل کرد.
بر اساس متن این فرمان اجرایی که خبرگزاریهای بینالمللی آن را منتشر کردهاند، ایالات متحده وضعیت اضطراری ملی در قبال ایران را تمدید کرده و چارچوبی را بنا نهاده که در آن، هر کشوری که به خرید نفت، پتروشیمی یا سایر خدمات از ایران ادامه دهد، مشمول «تعرفه تنبیهی مازاد» خواهد شد. در متن فرمان، نرخ ۲۵ درصد به عنوان «نرخ نمونه» ذکر شده، اما تعیین سقف نهایی به وزارت بازرگانی آمریکا واگذار شده است.
نکات کلیدی این فرمان اجرایی عبارتند از:
دامنه شمول: تمامی کشورهایی که «بهطور مستقیم یا غیرمستقیم» کالا یا خدماتی از ایران تهیه کنند.
هدف: قطع کامل شریانهای ارزی ایران و فشار بر شرکای تجاری سنتی (نظیر چین، ترکیه و امارات).
مکانیزم اجرا: این تعرفه بر کالاهای صادراتی آن کشورها (مثلاً کالاهای چینی یا ترکیهای) به مقصد آمریکا اعمال میشود تا هزینه تجارت با ایران برای آنها غیرمقرونبهصرفه شود.
از نگاه اطاق تجارت
فعالان اقتصادی، توجه به نکات زیر در مبادلات آتی حیاتی است:
خطر برای هابهای واسطه: کشورهایی مانند امارات، ترکیه و عراق که نقش واسطه (Re-export) را برای کالاهای ایرانی ایفا میکنند، اکنون در سیبل مستقیم این تعرفهها هستند. این موضوع میتواند منجر به سختگیری شدیدتر بانکهای این کشورها بر تراکنشهای منشأ ایران شود.
افزایش هزینه مبادله: با این فرمان، شرکای تجاری (بهویژه چین) ممکن است برای پوشش ریسک تعرفههای آمریکا، تقاضای «تخفیفهای بیشتر» (Discount) روی کالاهای صادراتی ایران (نفت، مواد معدنی و پتروشیمی) داشته باشند یا «هزینه صرافی و انتقال ارز» را افزایش دهند.