پیشنهاد تهران برای «انتفاع مستقیم» واشینگتن
فرش قرمز دیپلماتیک برای غولهای آمریکایی: نفت، معدن و بویینگ، تضمینگر توافق جدید
اطاق تجارت - در چرخشی استراتژیک از «تضمینهای حقوقی» به «تضمینهای تجاری»، حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه، در نشست اتاق بازرگانی ایران از روی میز بودن پیشنهادهای جذاب سرمایهگذاری برای شرکتهای آمریکایی خبر داد. به گفته او، تهران این بار برای جلوگیری از تکرار تجربه خروج آمریکا از برجام، گره زدن منافع اقتصادی واشینگتن به چاههای نفت، معادن و ناوگان هوایی ایران را به عنوان راهبرد «پایداری توافق» برگزیده است.
حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه، با حضور در جمع فعالان بخش خصوصی در اتاق بازرگانی ایران، جزئیات بیسابقهای از متن مذاکرات جاری میان ایران و ایالات متحده را افشا کرد. پیامی که نشان میدهد دستگاه دیپلماسی کشور به این نتیجه رسیده است که تنها «سود دلاری» میتواند مانع از امضای فرمانهای اجرایی تحریمی در کاخ سفید شود.
تغییر فاز مذاکرات: از سیاست به تجارت
قنبری با نقد صریح توافق پیشین (برجام) که در آن آمریکا «نفع ملموس اقتصادی» نداشت، تصریح کرد: «این بار برای پایداری توافق، ضروری است که آمریکا نیز بتواند در حوزههایی با بازده اقتصادی بالا و سریع، بهرهمند شود.»
این اظهارات نشاندهنده پذیرش واقعیتهای بازار توسط دیپلماتهاست؛ جایی که منطق هزینه-فایده بر تعهدات سیاسی میچربد.
لیست پیشنهادی تهران به واشینگتن
بر اساس اظهارات قنبری، حوزههایی که ایران برای سرمایهگذاری یا مشارکت به طرف آمریکایی پیشنهاد داده، دارای دو ویژگی «کمترین حساسیت داخلی» و «سودآوری سریع» هستند:
انرژی: مشارکت در میادین نفت و گاز (بهویژه میادین مشترک که نیاز به تکنولوژیهای High-Tech دارند).
معادن: سرمایهگذاری در پهنههای معدنی بکر با بازدهی دلاری.
هوانوردی: خرید هواپیما (اشاره مستقیم به غولهایی مانند بویینگ) و نوسازی ناوگان.
توسعه شهری: پروژههای زیرساختی کلان.
پولهای بلوکه شده: وثیقهای برای آزادی
معاون وزیر خارجه در بخش دیگری از سخنانش به معضل منابع ارزی مسدود شده پرداخت و با ادبیاتی عملگرایانه گفت: «آزادسازی این منابع باید واقعی و قابل استفاده باشد.»
نکته کلیدی سخنان او، احتمال «تهاتر بدهیها» یا استفاده از این منابع به عنوان اهرم تضمین بود که نشاندهنده انعطاف ایران برای باز کردن قفلهای ارزی است.
از نگاه «اطاق تجارت»
(آنچه فعالان بخش خصوصی باید بدانند)
این سخنان حمید قنبری، پالس مثبت و البته چالشبرانگیزی برای بخش خصوصی است:
فرصت طلایی (JV): اگر پای شرکتهای نفتی یا هواپیماسازی آمریکایی به ایران باز شود، آنها نیازمند شرکای محلی (Local Partners) قدرتمند هستند. شرکتهای عضو اتاق بازرگانی باید از هماکنون کنسرسیومهای تخصصی تشکیل دهند تا در صورت توافق، پیمانکار دستدومِ شرکتهای دولتی نشوند، بلکه مستقیماً وارد Joint Venture شوند.
سپر امنیتی: ورود سرمایه آمریکایی یعنی «امنیت». اگر شورون (Chevron) یا اکسونموبیل (ExxonMobil) در عسلویه سرمایهگذاری کنند، ریسک جنگ و تحریمهای ناگهانی به شدت کاهش مییابد. این یعنی کاهش ریسک اعتباری برای تجار ایرانی.
بازتاب جهانی: خبرگزاریهای رویترز و جروزالم پست در ساعات گذشته این سخنان را به عنوان «پیشنهاد معامله اقتصادی بزرگ» (Grand Bargain) تحلیل کردهاند. تحلیلگران بینالمللی معتقدند این هوشمندانهترین پیشنهاد ایران در دهه اخیر است، زیرا لابیهای قدرتمند نفتی و صنعتی آمریکا را در برابر تندروهای کنگره قرار میدهد.
توصیه راهبردی: روی توافق حساب کنید، اما روی زمانبندی آن خیر. فرآیند ورود شرکتهای آمریکایی پیچیده و زمانبر است. استراتژی «بقا بدون توافق، توسعه با توافق» را حفظ کنید.