اطاق تجارت- افزایش شدید قیمت فرآوردههای پتروشیمی در پی تنشهای اخیر خاورمیانه و اختلال در مبادی صادراتی ایران، تامینکنندگان بزرگ پلیاستر در هند و بنگلادش را با بحران جدی مواد اولیه مواجه کرده است. این تکانه قیمتی که منجر به توقف تولید در بسیاری از کارخانههای ریسندگی آسیا شده، اکنون به عنوان یک تهدید تورمی جدی برای غولهای صنعت «فست فشن» نظیر زارا و اچاندام به شمار میرود.
گرانی خوراک پتروشیمی و فلج شدن زنجیره تامین
دادههای میدانی نشان میدهد که اختلال در عرضه محصولات پایه پتروشیمی از خاورمیانه، هزینههای تولید نخ پلیاستر را به شدت افزایش داده است. مادو سودهان باگریا، مدیرعامل شرکت هندی فیلاتکس (از بزرگترین تولیدکنندگان نخ پلیاستر)، تایید کرده است که به دلیل کاهش عرضه خاورمیانه و افزایش قیمت توسط تامینکنندگان چینی، این شرکت اکنون برای تامین مواد اولیه مشتقشده از نفت (نظیر PTA و MEG) حدود ۳۰ درصد بیشتر هزینه میکند.
این بحران در سراسر زنجیره تامین پوشاک که تحت سلطه آسیا است، احساس میشود. پلیاستر که از مشتقات نفتی تولید شده و ۵۹ درصد از تولید جهانی الیاف را تشکیل میدهد، مستقیماً از توقف صادرات فرآوردههای نفتی و مسدود شدن آبراههای حیاتی نظیر تنگه هرمز آسیب دیده است.
سایه تعطیلی بر سر قطب نساجی هند
تبعات این گرانی، تولیدکنندگان میانی را در آستانه ورشکستگی قرار داده است. در سورات (قطب نساجی ایالت گجرات هند)، بسیاری از دستگاههای بافندگی صنعتی خاموش شدهاند. کاوشیک دودات، مالک شرکت نساجی رادهشیام، اعلام کرده است که به دلیل افزایش ۱۵ درصدی هزینهها و عدم پذیرش این گرانی توسط خریداران، تولید روزانه کارخانه او از ۱۰ هزار متر به کمتر از ۴ هزار متر سقوط کرده است.
کایلاش حکیم، رئیس انجمن بازرگانان نساجی سورات نیز هشدار داده است که تداوم این وضعیت و کمبود مواد اولیه، بهزودی منجر به تعطیلی کامل کارخانههای رنگرزی و چاپ پارچه خواهد شد. دادههای وود مکنزی نشان میدهد که قیمت الیاف پلیاستر در هند با وجود کاهش تعرفههای وارداتی توسط دولت این کشور، همچنان در سطوح بالایی (۱۲۰ روپیه در هر کیلوگرم) باقی مانده است.
تهدید تورمی برای برندهای جهانی و خطر «تخریب تقاضا»
هرچند غولهای خردهفروشی بریتانیایی و برندهایی نظیر اچاندام (H&M) با اتکا به خریدهای سلف (پیشخرید) و موجودی انبارهای خود تاکنون از آسیب فوری در امان ماندهاند، اما تحلیلگران معتقدند انتقال این فشار هزینهای به مصرفکننده نهایی گریزناپذیر است.
در بنگلادش، قطب دیگر تولید پوشاک جهان، تامینکنندگان نخ دوخت (نظیر شرکت Coats) از اواسط آوریل قیمتهای خود را ۱۵.۵ درصد افزایش دادهاند. برونا انجل، تحلیلگر ارشد وود مکنزی، در این باره هشدار میدهد: «اگر این وضعیت تنها یک ماه دیگر ادامه یابد، ما با پدیده "تخریب تقاضا" مواجه خواهیم شد؛ به این معنا که خردهفروشان مجبور به افزایش قیمتها میشوند و مصرفکنندگان خرید خود را به شدت کاهش میدهند.»
علاوه بر پوشاک، صنعت تولید کفشهای کتانی (Sneakers) نیز که به شدت به مواد پتروشیمی مانند اتیلن وینیل استات (EVA) و پلیاورتان وابسته است، با موج جدیدی از افزایش هزینهها روبرو شده و برندهایی نظیر نایک نیز تاثیر این نوسانات نفتی بر قیمت محصولات خود را تایید کردهاند.
از نگاه اطاق تجارت:
بحران فلجکننده در صنایع نساجی هند و بنگلادش، آینهای تمامنما از قدرت استراتژیک صادرات پتروشیمی منطقه در اقتصاد جهانی است. توقف صادرات مواد اولیه از مبدا خلیجفارس، نهتنها تولید در آسیا را متوقف کرده، بلکه تورم را به ویترین فروشگاههای اروپا پمپاژ میکند.
برای اقتصاد ایران، این بحران حامل یک پیام روشن است: جهان به محصولات پاییندستی و پلیمری ما به شدت نیازمند است. اگر سیاستگذار داخلی بتواند در دوران پساجنگ، با رفع موانع تحریمی و لجستیکی، جریان پایدار صادرات را تضمین کند، بخش خصوصی ایران میتواند با دستِ پر به بازارهای آسیایی بازگشته و از خلاء موجود برای انعقاد قراردادهای بلندمدت و سودآور نهایت بهره را ببرد.
منبع: رویترز