اطاق تجارت – اصل دولت کامله‌الوداد، ستون اصلی سازمان تجارت جهانی (WTO)، این هفته در نشستی زیر ذره‌بین است که میزبانش آمریکاست. به اعلام دفتر نماینده تجاری آمریکا (USTR) در بیانیه ۳ مهر (۲۵ سپتامبر)، نشست وزیران تجارت گروه ۲۰ از ۷ تا ۹ مهر در میلواکی ایالت ویسکانسین برگزار می‌شود و چهار محور دارد: حذف کار اجباری از زنجیره‌های تامین، «به‌روزرسانی اصل دولت کامله‌الوداد»، محکوم کردن «ابزار کردن تجارت مواد غذایی» و مقابله با مازاد ظرفیت و تولید. «مجمع جهانی مازاد ظرفیت فولاد» نیز امروز، ۸ مهر، در حاشیه همین نشست برگزار می‌شود.
چرا این اصل مهم است؟
به زبان ساده، اصل کامله‌الوداد می‌گوید هر عضو سازمان تجارت جهانی باید پایین‌ترین تعرفه‌ای را که به یک شریک می‌دهد، به همه اعضا بدهد؛ جز در استثناهایی مانند موافقت‌نامه‌های تجارت آزاد. جیمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا، گفته این نشست نشان می‌دهد «برنامه تجاری رییس‌جمهور ترامپ چگونه صنعتی شدن دوباره آمریکا را شتاب می‌دهد». در مقابل، ماکسیم رشتنیکوف، وزیر توسعه اقتصادی روسیه، در گفت‌وگو با نیوزویک هشدار داده سیستمی که به اعضا اجازه دهد رژیم تجاری خود را «یک‌جانبه و گزینشی» تغییر دهند، یعنی «چندپارگی و فراتر از آن، فروپاشی» نظام تجارت. به گزارش آی‌ای‌ان‌اس، پیوش گویال، وزیر بازرگانی هند، هم در این نشست حضور دارد.
تجارت هنوز رشد می‌کند
این بحث در حالی جریان دارد که به گزارش سازمان تجارت جهانی، فشارسنج تجارت کالا در سپتامبر به ۱۰۲.۰ رسیده است؛ بالاتر از خط پایه ۱۰۰ و رقم ۱۰۱.۷ ژوین. به نوشته این سازمان، تقاضای قوی برای قطعات الکترونیکی مرتبط با هوش مصنوعی، اثر منفی درگیری منطقه‌ای را تا حدی جبران کرده است؛ اما شاخص حمل کانتینری با ۹۹.۶ تنها جز زیر خط پایه است.
پیام برای بنگاه‌ها
◆ ایران عضو ناظر سازمان تجارت جهانی است و از اصل کامله‌الوداد به‌طور مستقیم بهره نمی‌برد؛ اما تضعیف این اصل یعنی تعرفه‌ها در بازارهای هدف (چین، هند، ترکیه، امارات) بیش از پیش به توافق‌های دوجانبه وابسته می‌شود. صادرکنندگان، تعرفه ترجیحی موافقت‌نامه‌های ایران با اوراسیا و کشورهای منطقه را دقیق‌تر رصد کنند.
◆ محور «مازاد ظرفیت فولاد» می‌تواند به تعرفه و سهمیه تازه در بازارهای فولاد بینجامد؛ صادرکنندگان فولاد و محصولات معدنی، نتیجه نشست ۹ مهر را دنبال کنند.
منابع: USTR، «Ambassador Greer to Travel to Milwaukee, Wisconsin to Host the G20 Trade Ministerial» (۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ustr.gov)؛ نیوزویک، تام اوکانر، «Putin's Economy Chief Warns of 'Disintegration' of World Trade» (۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶)؛ آی‌ای‌ان‌اس، «US to host G20 trade talks in Milwaukee next week» (۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶)؛ سازمان تجارت جهانی، «Goods Trade Barometer» سپتامبر ۲۰۲۶ (wto.org/english/news_e/news26_e/wtoi_09sep26_481_e.htm) به نقل روزنامه داون (۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶)