تقاضای شرکا کند می‌شود

اطاق تجارت – چشم‌انداز اقتصادی OECD (سازمان همکاری و توسعه اقتصادی) که ۱ مهر (۲۳ سپتامبر) با عنوان «تاب‌آوری در برابر شوک‌های پیاپی» منتشر شد، تصویری دوگانه از اقتصاد جهان می‌دهد. به گزارش یورونیوز، این سازمان پیش‌بینی رشد جهان در ۲۰۲۶ را ۰.۱ واحد درصد بالا برد و به ۲.۹ درصد رساند، چون اقتصاد جهان شوک عرضه انرژی ناشی از جنگ خاورمیانه را «بهتر از انتظار» تاب آورده است. با این حال، این رشد به‌وضوح از ۳.۴ درصد سال ۲۰۲۵ کمتر است. به گزارش ایندکس‌باکس، رشد ۲۰۲۷ حدود ۳.۰ درصد و تورم گروه ۲۰ در ۲۰۲۶ حدود ۴.۱ درصد پیش‌بینی شده که در ۲۰۲۷ به ۳.۶ درصد کاهش می‌یابد.

ماتیاس کورمان، دبیرکل OECD، به نقل همین منبع گفته است رشد جهان «مقاوم‌تر از انتظار» بوده، اما «گسترش اقتصاد، کندتر از سال گذشته است و تورم دوباره بالا می‌رود». OECD سه عامل را دلیل این تاب‌آوری می‌داند: ذخایر بزرگ نفت و برداشت از ذخایر راهبردی، منابع عرضه جایگزین بیرون از خلیج فارس و موج سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی که تولید و تجارت را پشتیبانی کرده است.

شرکای ایران کجا ایستاده‌اند؟
برای بنگاه ایرانی، رقم جهانی کمتر از رقم بازارهای هدف اهمیت دارد. بر پایه بازتاب‌های این گزارش:

ترکیه بیشترین بازنگری منفی را در میان شرکای نزدیک ایران گرفته است. به گزارش حریت دیلی‌نیوز، OECD رشد ترکیه را از ۳.۱ به ۲.۷ درصد کاهش داده و تورم آن را برای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ به ترتیب ۳۱.۵ و ۲۴.۷ درصد پیش‌بینی کرده است؛ یعنی ۳.۱ و ۶.۴ واحد بیشتر از پیش‌بینی ژوین. به نوشته ترکیه‌تودی، دلیل اصلی این بازنگری، گرانی انرژی و کود شیمیایی ناشی از درگیری خاورمیانه و نااطمینانی ژیوپلیتیک است و رشد ۲.۷ درصدی، کمترین رشد ترکیه از ۲۰۲۰ خواهد بود. همین منبع رشد عربستان را منفی ۱.۸ درصد و رشد هند را ۷.۸ درصد آورده است؛ این دو رقم در دیگر بازتاب‌ها دیده نشد.

تجارت ایران در همین جهان
این پیش‌بینی‌ها در حالی منتشر شده که تجارت ایران زیر فشار محاصره و تحریم است. به اعلام رییس اتاق تهران با استناد به آمار گمرک، صادرات کشور در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ با ۲۵.۸ درصد کاهش به ۱۵ میلیارد و ۸۸۰ میلیون دلار رسیده است. در سوی دیگر، به گزارشی منابع خبری، صادرات چین به ایران در هفت ماه نخست ۲۰۲۶ به حدود ۱.۹ میلیارد دلار رسیده، در برابر حدود ۴ میلیارد دلار در مدت مشابه سال قبل؛ یعنی افتی حدود ۵۲ درصد. این رقم باید با آمار رسمی گمرک چین تطبیق شود.

با این حال، تصویر تجارت جهانی تیره نیست. فشارسنج تجارت کالای سازمان تجارت جهانی در شهریور روی ۱۰۲.۰ ایستاده بود؛ یعنی بالاتر از روند میان‌مدت. آنکتاد هم در به‌روزرسانی تجارت جهانی سپتامبر، سهم خدمات از صادرات جهان را ۲۷ درصد اعلام کرده بود . به بیان دیگر، تقاضای جهانی هست، اما جای آن جابه‌جا شده و بنگاه ایرانی باید دنبال آن برود.

ریسک‌هایی که OECD برشمرده
مهم‌ترین ریسک‌ها برای این پیش‌بینی، طولانی شدن اختلال صادرات از خاورمیانه، شوک‌های عرضه ناشی از پدیده بسیار قوی ال‌نینو، افزایش بیشتر بازده اوراق قرضه بلندمدت دولت‌ها و ناکامی بازده سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی است. نکته آخر برای اقتصادهای در حال توسعه اهمیت دارد: اگر رونق هوش مصنوعی فروکش کند، بخشی از تقاضای کالاهای واسطه‌ای و فلزات هم کم می‌شود. ال‌نینو هم برای بازار غلات و برنج، که ایران واردکننده بزرگ آن است، ریسک قیمتی دارد.

این اعداد برای بنگاه‌ها چه معنایی دارد؟
◆ ترکیه را با حساب تورم ببینید: رشد ۲.۷ درصدی و تورم بالای ۳۰ درصدی یعنی قدرت خرید خریدار ترک کم‌رشد می‌ماند و لیر ترکیه زیر فشار است؛ صادرکنندگان به ترکیه قرارداد را به ارز باثبات ببندند و مهلت پرداخت را کوتاه نگه دارند.

◆ وابستگی به یک بازار را کم کنید: با کندی چین و ترکیه و رشد منفی پیش‌بینی‌شده برای عربستان، بازارهای پررشدتر (از جمله هند و آسیای مرکزی) را با ابزار رایگان Trade Map و Market Access Map ارزیابی کنید؛ به شرط آنکه ارقام هند پیش از تصمیم با سند OECD تایید شود.

◆ واردکنندگان کالای چینی برای تاخیر آماده باشند: افت حدود نیمی از صادرات چین به ایران، بیشتر از محدودیت حمل و پرداخت می‌آید تا کمبود عرضه؛ موجودی اطمینان مواد اولیه و قطعات را بالاتر از سال‌های عادی نگه دارید.

◆ ریسک ال‌نینو را در خرید غذا لحاظ کنید: واردکنندگان غلات، برنج و روغن، قراردادهای فصل آینده را با تامین‌کننده جایگزین و بند تعدیل قیمت ببندند.

منابع: OECD، «OECD Economic Outlook, Interim Report September 2026: Weathering Successive Shocks» (۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، oecd.org)؛ یورونیوز، «OECD lifts 2026 global economic growth forecast to 2.9% despite Iran war disruption» (۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶)؛ ایندکس‌باکس، «OECD Interim Outlook: Global Growth 2.9% in 2026, G20 Inflation 4.1%» (۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶)؛ حریت دیلی‌نیوز، «OECD sees Turkish growth at 2.7 percent in 2026» (۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶)؛ ترکیه‌تودی، «OECD forecast: Türkiye's growth to slide below 3% amid Iran war pressure» (سپتامبر ۲۰۲۶)؛ پایگاه خبری اتاق تهران (news.tccim.ir/?81003، ۴ مهر ۱۴۰۵)؛ (فشارسنج تجارت کالای WTO؛ آنکتاد)