تجارت جهان، جان‌سخت‌تر از پیش‌بینی

اطاق تجارت – سازمان تجارت جهانی (WTO) با ارقامی روبه‌روست که خود پیش‌بینی نکرده بود. انگوزی اوکونجو-ایویالا، مدیرکل این سازمان، در گفت‌وگویی با شبکه سی‌ان‌ان که خبرگزاری هندی آی‌ای‌ان‌اس روز ۱۳ مهر گزارش کرد، گفت: «صادقانه بگویم، حتی ما هم از این تاب‌آوری شگفت‌زده‌ایم.» به گفته او، تجارت کالای جهان در ۲۰۲۵ حدود ۴.۶ درصد رشد کرد، در حالی که پیش‌بینی‌ها ۲.۴ تا ۲.۵ درصد بود، و رشد فصل نخست ۲۰۲۶ هم ۳.۲ درصد بوده است؛ در برابر پیش‌بینی ۱.۹ درصدی سازمان برای کل سال.

سازمان تجارت جهانی: رشد با موتور هوش مصنوعی
مدیرکل WTO گفت «۴۲ درصد رشد سال گذشته» از تجارت کالاهای مرتبط با هوش مصنوعی، نیمه‌رساناها و پردازنده‌ها آمده است؛ یعنی حدود ۱.۹ واحد درصد از ۴.۶ درصد رشد. به گفته او، منافع این رشد بیشتر به شرق آسیا و آمریکای شمالی رسیده و هنوز روشن نیست پایدار است یا «کمی حباب». او یادآوری کرد که ۷۲ درصد تجارت کالای جهان همچنان با شرایط «دولت کامله‌الوداد» WTO (یعنی تعرفه یکسان برای همه اعضا) انجام می‌شود و جمع‌بندی کرد: «نظام تاب‌آور است، اما آیا مستحکم است؟ فکر نمی‌کنم.» گزارش رسمی «چشم‌انداز و آمار تجارت جهانی» مارس ۲۰۲۶ همین سازمان هم ارزش تجارت کالای جهان در ۲۰۲۵ را ۲۶.۲۶ تریلیون دلار (۷ درصد رشد) اعلام کرده و هشدار داده بود قیمت بالای نفت ناشی از درگیری منطقه می‌تواند رشد تجارت کالا در ۲۰۲۶ را ۰.۵ واحد درصد کم کند.

پیام برای بنگاه‌های ایرانی
◆ رشد تجارت جهان یکدست نیست و در کالاهای فناوری متمرکز است؛ صادرکنندگان ایرانی کالاهای پایه و نیمه‌خام باید بدانند تقاضای جهانی محصول آن‌ها لزوما همپای ارقام کلی بالا نمی‌رود و بازار هدف را با آمار همان کد کالا بسنجند.

◆ ایران عضو ناظر WTO است و از تعرفه‌های دولت کامله‌الوداد به‌طور خودکار بهره نمی‌برد؛ موافقت‌نامه‌های ترجیحی (مانند اوراسیا) و دوجانبه، مهم‌ترین ابزار جبران این فاصله‌اند. به‌روزرسانی پیش‌بینی تجارت WTO در روزهای آینده را دنبال کنید.

منابع: آی‌ای‌ان‌اس، «Global trade defies tariff shocks, says WTO chief» (۵ اکتبر ۲۰۲۶، ianslive.in)؛ سازمان تجارت جهانی، «Global Trade Outlook and Statistics – March 2026» (wto.org/english/res_e/booksp_e/gtos0326_e.pdf