اطاق تجارت – تجارت با پاکستان، یکی از مسیرهای زمینی مهم صادرات ایران به جنوب آسیا، دست‌کم موقتا متوقف شده است. به گزارش روزنامه پاکستانی داون (۲۶ مهر — ۱۸ اکتبر)، وزارت بازرگانی پاکستان با یادداشتی، دستور پیشین خود را برای تجارت از گذرگاه‌های گبد-ریمدان و تفتان (روبه‌روی میرجاوه) پس گرفت. شاهد رند، مشاور سرپرست ایالت بلوچستان، هدف را «رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی، جلوگیری از قاچاق و کارآمدتر کردن نظام مرزی» گفته است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، به گزارش الجزیره (۲۷ مهر) توقف را موقت و ناشی از «برخی مسایل فنی» دانسته است. تردد مسافر در گبد-ریمدان ادامه دارد، اما بار تجاری متوقف است.
چه کسانی باید بدانند؟
• صادرکنندگان کالا به پاکستان از راه سیستان و بلوچستان، از جمله کالاهای فاسدشدنی.
• شرکت‌های حمل و ترانزیت و ترخیص‌کاران مستقر در میرجاوه و ریمدان.
• واردکنندگانی که کالای پاکستانی (مانند برنج و میوه) سفارش داده‌اند.
گام‌به‌گام
۱. بار تازه را بدون استعلام نفرستید: اتاق بازرگانی کویته به اعضای خود توصیه کرده تا اطلاع بعدی سفارش تازه صادرات و واردات ثبت نکنند. پیش از بارگیری، وضعیت گذرگاه را از گمرک مرزی و شرکت حمل استعلام کنید.
۲. محموله‌های در راه را مدیریت کنید: برای کامیون‌های مانده در مرز، به‌ویژه بار فاسدشدنی، با گمرک مرزی درباره نگهداری، بازگشت یا تغییر مسیر کالا استعلام کتبی بگیرید.
۳. خریدار را کتبی مطلع کنید: بند فورس ماژور و مهلت تحویل قرارداد را بازخوانی و توقف مرز را با سند به خریدار اعلام کنید.
۴. بیمه‌گر را در جریان بگذارید: اگر محموله بیمه باربری دارد، توقف و تاخیر را در مهلت بیمه‌نامه به بیمه‌گر اطلاع دهید.
۵. روی مسیر جایگزین زمینی حساب نکنید: به نوشته داون، تجارت از گذرگاه‌های پنجگور و مند-ردیگ از پیش «عملا ناچیز» بوده است؛ هر مسیر جایگزین را پیش از تعهد تازه با شرکت حمل و هزینه واقعی بسنجید.
مدارک و مهلت‌ها
• مهلت رسمی بازگشایی اعلام نشده است؛ معاون کمیسیونر ناحیه چاغی گفته مرز «به محض اجرای اقدامات موثر» باز می‌شود.
• مدارکی که نگه دارید: بارنامه و اسناد گمرکی محموله، مکاتبه کتبی با خریدار و بیمه‌گر، و هر استعلام کتبی از گمرک یا شرکت حمل. صادرکنندگانی که تعهد ارزی دارند، این اسناد را برای مستندسازی تاخیر نگه دارند.
اشتباه‌های رایج
• بارگیری بر پایه شایعه بازگشایی، بدون اطلاعیه رسمی.
• اطلاع شفاهی به خریدار یا بیمه‌گر به جای مکاتبه کتبی.
• فرض اینکه گذرگاه‌های کوچک‌تر همان ظرفیت را دارند.
پرسش‌های پرتکرار
• کدام گذرگاه‌ها بسته است؟ تجارت در تفتان (میرجاوه) و گبد-ریمدان متوقف شده؛ تردد مسافر در گبد-ریمدان ادامه دارد.
• تجارت با پاکستان تا کی متوقف است؟ هیچ‌یک از دو دولت زمانی اعلام نکرده‌اند؛ ایران آن را موقت و پاکستان مشروط به «اقدامات موثر» دانسته است.
• حجم تجارت ایران و پاکستان چقدر است؟ به گزارش الجزیره به نقل فدراسیون اتاق‌های بازرگانی پاکستان، تجارت رسمی دو کشور در سال مالی ۲۰۲۴-۲۰۲۳ حدود ۲.۸ میلیارد دلار بود که ۶۸۴ میلیون دلار آن صادرات پاکستان به ایران است.
کجا بپرسیم؟
گمرک مرزی میرجاوه و گمرک ریمدان؛ رایزنی بازرگانی ایران در پاکستان؛ کمیسیون حمل‌ونقل و لجستیک اتاق تهران (راه تماس دقیق نیازمند تایید از منبع داخلی).