اطاق تجارت – فشار بر مرز زمینی ایران و ترکیه به اوج تازه‌ای رسیده است. خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی میدانی از گذرگاه گوربولاک در استان آغری ترکیه (مقابل مرز بازرگان) که ۲ مهر (۲۴ سپتامبر) منتشر شد، نوشته است ایران پیش از جنگ بیش از ۸۰ درصد تجارت خود را از بنادر خلیج فارس انجام می‌داد و اکنون با محاصرهٔ دریایی، بار به مرزهای زمینی منتقل شده است.
از ۲۰۰ به ۱۲۰۰
امیر روشن‌بخش قنبری، معاون سازمان توسعهٔ تجارت ایران، به گزارش آسوشیتدپرس به نقل از ایلنا گفته است: «به‌جای ۲۰۰ کامیون، ۱۲۰۰ کامیون در مرز است و کشور مقصد ظرفیت پذیرش این تعداد کامیون را ندارد.» در گزارش روشن نشده این ارقام روزانه است یا تعداد کل کامیون‌های در صف. محمدرضا شیری، رانندهٔ ۵۵ ساله، که در انتهای صفی ۷ کیلومتری منتظر بود، گفت: «۱۵ سال است از این مرز رد می‌شوم و هیچ‌وقت این‌قدر منتظر نمانده بودم.» رانندگان ایرانی از انتظار ۱۲ تا ۲۵ روزه در ماه گذشته خبر داده‌اند. یک رانندهٔ تبریزی نیز گفته شمار سفرهایش را از دو بار به یک بار در ماه کاهش داده و هزینهٔ سوختش ۲۵ درصد بالا رفته است.
واکنش ترکیه و مسیر پاکستان
ارسین شیمشک، نمایندهٔ انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل‌کنندگان ترکیه در گوربولاک، گفته است: «گمرک ترکیه با افزایش خطوط ایستگاه‌های سنجش سوخت و دو برابر کردن دستگاه‌های ایکس‌ری، زمان انتظار خودروهای ورودی از ایران را از ۳۰ به ۲۲ روز کاهش داده است.» هم‌زمان، به گزارش خبرگزاری رسمی ایران که آسوشیتدپرس نقل کرده، اسکندر مؤمنی، وزیر کشور، از برنامهٔ فعالیت شبانه‌روزی مرزهای ایران و پاکستان و بازگشایی گذرگاه تازهٔ کوهک خبر داده است.
محمد فرزانگان، اقتصاددان، به آسوشیتدپرس گفته است: «ظرفیت لجستیک این مرزها محدود است. مقررات، کنترل‌های مرزی و فساد، ترانزیت را بسیار دشوارتر و زمان‌برتر می‌کند. تجارت زمینی اساساً نمی‌تواند جای محاصره را پر کند.»
پیام برای بنگاه‌ها
◆ انتظار ۲۲ روزه در سمت ترکیه، حتی پس از بهبود، یعنی حدود سه هفته سرمایهٔ درگیر؛ هزینهٔ توقف و بهرهٔ سرمایه را در قیمت صادراتی و قرارداد حمل ببینید.
◆ کالای فاسدشدنی و حساس به زمان را از این مسیر حذف یا با مسیر ارمنستان و آذربایجان مقایسه کنید.
◆ مسیر شرقی (کوهک و مرزهای پاکستان) برای بازارهای جنوب آسیا را رصد کنید، اما پیش از اعلام رسمی ظرفیت، برای آن تعهد تحویل ندهید.
منابع: آسوشیتدپرس، «Trucks jam Turkey-Iran border crossing as US blockade pushes trade overland» (۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶،(تایمزلایو و کشمیر آبزرور)؛ ایلنا (به نقل آسوشیتدپرس)