اطاق تجارت – کرایه نفتکش در بازار جهانی به سطحی رسیده که به نوشته هفته‌نامه اکونومیست در شماره روز شنبه ۴ مهر (۲۶ سپتامبر)، «فراتر از هر چیزی در تاریخ نفتکش‌ها» است؛ تعبیری که این نشریه از گرگ میلر، تحلیلگر نشریه تخصصی لویدز لیست اینتلیجنس، نقل کرده است. به گزارش اکونومیست، میانگین نرخ روزانه اجاره هر ابرنفتکش (VLCC، کشتی‌هایی با ظرفیت حدود ۲ میلیون بشکه) حدود ۶۵۰ هزار دلار است؛ بیش از شش برابر ژانویه و نزدیک به سه برابر ابتدای سپتامبر. عبور از تنگه هرمز روزانه بیش از یک میلیون دلار کرایه دارد.
نفت بیشتر، مسیر ناکارآمدتر
به استدلال اکونومیست، مشکل کمبود کشتی نیست، بلکه ناکارآمدی مسیرهاست. به نوشته این نشریه، ابرنفتکش‌های متعلق به کشورهای خلیج فارس با اسکورت نیروی دریایی آمریکا نفت را از تنگه عبور می‌دهند و کنار سواحل عمان به نفتکش‌های شرکت‌هایی منتقل می‌کنند که حاضر به ورود به تنگه نیستند. حدود ۱۵ درصد ناوگان جهانی ابرنفتکش‌ها اکنون کنار عمان است و جابه‌جایی هر محموله دو تا سه روز طول می‌کشد.
در سوی دیگر، تهدید حوثی‌ها در دهانه دریای سرخ باعث شده نفت بندر ینبع عربستان به سمت کانال سوییز برود، در مصر تخلیه و با خط لوله به مدیترانه منتقل شود و دوباره برای سفر طولانی به آسیا از مسیر دماغه امید نیک بار شود. به گفته استیون گوردون از شرکت کارگزاری کشتیرانی کلارکسونز، زمان و مسافت اضافه، کاهش حجم نفت را «به‌شدت» جبران کرده است. اثر آن به کشتی‌های کوچک‌تر هم رسیده: به‌جای یک ابرنفتکش، دو نفتکش سوییزمکس (هر کدام حدود یک میلیون بشکه) لازم است و کرایه آن‌ها هم بالا رفته است.
برندگان و بازندگان
به نوشته اکونومیست، شرکت تجارت کالای ترافیگورا ۳۰ شهریور (۲۱ سپتامبر) اعلام کرد بخش نفتکش خود را برای خرید کشتی تازه به بورس می‌برد. این نشریه یادآوری می‌کند که در گذشته جهش کرایه زود فروکش می‌کرد، چون پالایشگاه‌ها خرید نفت گران‌حمل را متوقف می‌کردند؛ اما این بار حاشیه سود پالایش در رکورد است و هزینه حملی را که ممکن است از ۲۵ دلار در هر بشکه بگذرد، جبران می‌کند. جمع‌بندی اکونومیست کوتاه است: «روزهای خوش برای مالکان نفتکش؛ روزهای بد برای تقریبا همه دیگران.»
این یادداشت برای بنگاه‌ها چه می‌گوید؟
◆ کرایه بالا به دلیل ساختار مسیرهاست، نه یک شوک گذرا؛ در قراردادهای خرید مواد اولیه و سوخت، هزینه حمل را جدا از قیمت کالا و با بند تعدیل کرایه بنویسید.
◆ افزایش کرایه از ابرنفتکش به کشتی‌های کوچک‌تر سرایت کرده است؛ صادرکنندگان فرآورده، قیر و پتروشیمی هم باید افزایش هزینه حمل و مدت سفر را در قیمت پیشنهادی CFR و زمان تحویل لحاظ کنند.
منبع: The Economist، «Hormuz the tanker engine» (بخش Business، زیرعنوان «Transporting oil»)، شماره ۲۶ سپتامبر تا ۲ اکتبر ۲۰۲۶